Değerli Mesai Arkadaşlarım,
Sevgili Öğrencilerimiz,
Günaydın,
Cumhuriyetimizin banisi, Kurtuluş Savaşımızın Başkomutanı ve ilk Cumhurbaşkanımız Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü ebediyete intikalinin 88. yıldönümünde anmak üzere bir araya geldik.
107 yıl önce 19 Mayıs 1919’da İstiklâl Harbi’ni başlatarak, Anadolu’dan kovulmaya ve esir edilmeye çalışılan Türk milletinin varoluş mücadelesine önderlik eden Atatürk, sonrasında kurulan Türkiye Cumhuriyeti ile mazlum milletler için bir umut ışığı teşkil etmişti. 4 yıl işgal altında kalmış İstanbul’un hürriyetine kavuşmasını izleyen o dönemde ülkemizin Etiyopya’dan Afganistan’a kadar geniş bir coğrafyada nelere öncülük ettiği bilinmektedir. Atatürk liderliğindeki Kurtuluş Savaşı’nı ve sonrasını ilgiyle izleyen ülkelerden biri de Çin olmuştur. Bu çerçevede, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde başlamış temasların da ışığında, Cumhuriyet kurulduktan sadece iki yıl sonra, ülkemizin yokluklar, Çin’in ise büyük sıkıntılar içinde bulunduğu dönemde, 1925’de Çin ile diplomatik ilişki kurulması ve ilk Hariciyecilerimizin buraya ayak basması tesadüf değildir.
Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) ilk liderlerinden ve Mao Zedong'un yakın dostu Cai Hesen, Kurtuluş Savaşı ile erken döneminde Türk Devrimi'ni yakından incelemiş ve Çin devrimi için stratejik bir model olarak görmüştür. Cai, Türkiye'nin emperyalizme karşı Anadolu'da kazandığı zaferi, kapitülasyonların kaldırılmasını ve Lozan Konferansı'ndaki duruşunu Çin'in tam bağımsızlık mücadelesi için somut bir emsal olarak değerlendirmiştir. Türkiye'deki Milli Mücadele’nin, Çin gibi yarı sömürge ve emperyalizm baskısı altındaki ülkeler için ulusal bir direniş yolu olabileceğini savunmuştur.
1935 yılında Çin’in Ankara’ya gönderilen ilk diplomatlarından olan Ho Fengshan ise, anılarında, Atatürk’ün “mağrur teorilere saplanmayan pratik bir zekâya sahip” olduğunu belirtmiş, yeni Türkiye için “neler başardığını gözlerimizle gördük” ifadelerini kullanmıştır. Ho Fengshan da, imparatorluktan çıkış sürecinde ve emperyalizme karşı verilen mücadelede kendilerine emsal olması adına Atatürk ve devrimlerini yakından takip ettiklerini, başarılarıyla ilgilendiklerini ve hangilerinin Çin şartlarında uygulanabileceğini düşündüklerini yazmıştır.
Prof. Dr. Giray Fidan’ın “Cumhuriyet’in Çinli Misafirleri” adlı kitabında aktardığı gibi, kendisi hakkında Çin’deki ilk iki biyografi bu dönemde yayımlanmıştır. Bu nedenle, biz de bu 10 Kasım’da Xing Moqing tarafından “Kaimo’er (凯末尔)” başlığıyla 1933’te Şanghay’da yayımlanan ilk biyografisi ile Gu Senqian tarafından 1935’te Nanjing’de “Kaimo’er Zhuan (凯末尔传)” başlığıyla basılan “Mustafa Kemal Atatürk’ün Hayatı” adlı ilk iki kitabın kapaklarını çerçeveleterek Büyükelçiliğimizde sergilemeye başladık.
Kıymetli Mesai Arkadaşlarım,
Sevgili Gençler,
Bugün bizlere düşen vazife, bize emanet edilmiş olan bu güzel vatanı ve Cumhuriyeti ilelebet muhafaza ve müdafaa etmek, tarihi ve tarihimizi iyi bilmek, tarih bilincimizi evde çocuklarımıza aktarmak, “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” şiarıyla çok çalışmak ve ülkemizi her daim daha ileriye taşımaktır. Bu amaç doğrultusunda hepimizin bulunduğu noktada, tuttuğu mevzide küçük-büyük demeden yapacağı görevler mevcuttur. Tüm mesai arkadaşlarımın bu vazifeleri görmesi ve bihakkın icra etmesi esastır. Gazi’nin vasiyeti de budur. Sayın Cumhurbaşkanımızın önceki gün Bakü’de belirttikleri üzere, “bugün önümüzde duran vazife, meydanlarda kazanılan zaferi kalıcı barış ve istikrarla taçlandırmaktır.”
Ebediyete intikalinin 88. yıldönümünde Atatürk’ü ve tüm silah arkadaşlarını, “10 Yıllık Büyük Türk Harbi” olarak adlandırılan 1912-1922 arasında vuruşan, o kuşağı, ayrıca bütün şehit ve gazilerimizi bir kez daha saygı ve minnetle anıyoruz.
Aziz hatıraları önünde hürmetle eğiliyoruz.